حسن پيرنيا ( مشير الدوله )
2084
تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )
ميتوان گفت ، كه دولت سلوكى در شمال آسياى صغير را گم كرد و در مشرق ممالكى را ، كه در اين طرف دجله واقع بودند . در اين احوال طبيعى بود ، كه آنتيوخوس دوباره با قشونى به طرف مشرق برود ، تا شايد مانند سفر اوّل بهرهمنديهائى داشته باشد ، ولى اين دفعه زمانى ، كه در عيلام ( خوزستان ) بود درگذشت . راجع به او گفتهاند ، كه به عيلام رفته بود ، تا ذخاير معبد ( بل ) را بربايد ، چنان كه در همدان ذخاير معبد ناهيد را ربود . بين سترابون و ديودور و ژوستن اختلاف در اين است ، كه بعض آنها گويند اين عمل ناشايست را كرد و درگذشت و برخى به اين عقيدهاند ، كه اجل فرصتش نداد اين كار كند ، بهرحال فوت او در 187 ق . م رويداد . مبحث هفتم - پادشاهان ديگر سلوكى از اينجا ببعد ، افكندن يك نظر اجمالى بتاريخ سلكوكىها براى اشخاصيكه ميخواهند با تاريخ ايران آشنا باشند ، كافى است ، زيرا اگر وقايع دولت سلوكى بتاريخ ايران مربوط است ، كه در تاريخ دولت پارت ذكر خواهد شد و هرگاه نيست ، صحبت داشتن از آن معترضهاى خواهد بود ، كه لزومى ندارد . افكندن يك نظر اجمالى هم براى اين است ، كه وقايع عمده آن زمان بطور كلّى در نظر خواننده باشد . دولت سلوكى پس از اينكه از روميها شكست يافت و آسياى صغير و ايالاتى زياد در ايران و در مشرق اقصاى آن زمان از دست داد ، از ابهّتى ، كه داشت ، افتاد ، چنان كه ممالك تابعه آن به سوريّه و كيليكيّه و بين النّهرين منحصر گرديد . سلوكيهاى بعد از آنتيوخوس سوّم ، باوجود اين احوال ، اميدوار بودند ، كه ايالات گم شده را برگردانند ، ولى به چند جهت موفّق نگشتند . اوّلا دولت پارت در مشرق همواره قوّت ميگرفت و پس از اينكه اشكانيان دولت باختر را تابع خود كرده از پشت سرشان